GEMS – globalny system monitoringu
System monitoringu – pomiarów zawartości niepożądanych związków w środowisku
- gwarantuje uzyskanie danych o zmianach zachodzących w biosferze na skutek działalności człowieka
- 1972 – XXVII Sesja ONZ – program ochrony środowiska ( UNEP), nadzór Rada Wykonawcza (GCEP)
- Zakres:
· obserwacja i ocena stanu środowiska
· właściwa strategia i polityka środowiskowa
· wspomaganie ochrony, kształtowanie środowiska
GEMS – programy WHO(światowa organizacja zdrowia),WMO(światowa organizacja meteorologiczna), FAO(organizacja wyżywienia i rolnictwa)

GEMS bloki tematyczne:
1. monitoring tła zanieczyszczenia atmosfery – uzyskanie informacji o wpływie działalności człowieka na klimat i dane z inwentaryzacji glacjologicznej pod egidą WMO
2. monitoring transgenicznego przenoszenia zanieczyszczeń – zbieranie informacji o zanieczyszczeniu atmosferycznym (głownie związkami siarki) i przenoszenie zanieczyszczeń mas powietrza na duże odległości od źródła emisji, poza granice państw
3. Blok zdrowia człowieka – zbiór informacji o wpływie jakości środowiska( głownie stężenia związków toksycznych, promieniowania radioaktywnego na zdrowie człowieka, na zachorowalność) Pieczę sprawuje WHO; od 1976 włączono: monitoring jakości wód, które są źródłem wody do picia i celów gospodarczych oraz monitoring jakości produktów i środków do celów spożywczych
4. Monitoring morski - badania stopnia skażenia wód morskich; przede wszystkim ropą naftową, wzdłuż szlaków żeglugi (Bałtyk – nie, ale Śródziemne już tak)
5. monitoring powierzchni ziemi i ekosystemów – zbieranie informacji o zasięgu występowania i liczebności ginących gatunków flory i fauny, zasięg obszarów pustynnych i półpustynnych, terenów leśnych, uprawnych i jakości gleb

Cele GEMS:
- dostarczenie pełnej i wiarygodnej informacji o stanie środowiska planety

Dane z sieci monitoringowych – banki danych. Centralny Bank Danych: Genewa, Nairobii

Raport życia – sytuacja na naszej planecie

W Pl: monitoring krajowy, wynikający ze zobowiązań międzynarodowych: monitoring i ocena przenoszenia zanieczyszczeń powietrza na duże odległości, tła zanieczyszczenia powietrza, ozonu, zanieczyszczenia wód śródlądowych, zanieczyszczenia pow na terenach przygranicznych, południowego Bałtyku

Państwowy monitoring środowiska (PMŚ)
- Główny Inspektor OŚ kieruje działalnością Inspekcji OŚ( do jej zadań należy m.in. organizowanie i koordynowanie PMŚ)
- PMŚ to system pomiarów, ocen, prognoz stanu środowiska oraz gromadzenie, przetwarzanie i rozpowszechnianie informacji o środowisku
- PMŚ funkcjonuje na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001r
- Oceniana jest jakość środowiska na podstawie punktów pomiarów i gromadzenia informacji o jakości poszczególnych komponentów środowiska, jak i emisji- gromadzenia danych emisyjnych

Monitoring jakości środowiska:
- system monitoringu międzynarodowego i krajowego
- regionalna sieć monitoringu jakości powietrza ``czarny trójkąt``
- system monitoringu granicznego
- europejski system monitoringu wód śródlądowych
- europejski system monitoringu jakości powietrza

Monitoring krajowy:
- powietrza 9 ppk ppk – punkt pomiarowo kontrolny
- wód powierzchniowych 52 ppk
- wód podziemnych 28 ppk
- gleb 19 ppk
- osadów 25 ppk
- opadów atmosferycznych (chemizm) 4ppk

MONITORING BIOLOGICZNY
- to ciągłe , co pewien czas powtarzane obserwacje i pomiary wybranych elementów przyrody żywej prowadzone dla uzyskania informacji o zmianach tych elementów w czasie, czyli monitoring biologiczny jest miarą odpowiedzi żywych organizmów, gatunków lub ich zespołów na zmiany zachodzące w środowisku przyrodniczym
- pozwala określić kierunek i wielkość zmian, a czasem nawet mechanizmy prowadzące do takiej czy innej reakcji wskaźnika biologicznego
- rozpoznanie reakcji wywołanej w roślinach i zwierzętach wskutek zmian środowiska RÓŻNI monitoring biologiczny od monitoringu technicznego, który dostarcza wyłącznie informacji o ilości związków chemicznych i pierwiastków w środowisku w określonym miejscu i czasie
- podstawowym celem m.biol jest określenie wpływu zmian środowiskowych na organizmy i zapobieganie negatywnych skutkom tych zmian w przyrodzie
- ostatecznym celem jest uzyskanie danych dla zorganizowanej skutecznej ochrony gatunków i układów w ekologii

wskaźnik biologiczny- bioidykatory – zróżnicowane od struktur subkomórkowych i molekularnych do zespołów i biocenoz . Najczęściej na poziomie populacyjnym, gatunkowym i zespołów- liczebność osobników w populacji lub struktury gatunkowe zespołów

bioindykatory
- właściwe – reagują na zmiany środowiska w sposób widoczny
- o trudno zauważalnej reakcji – gromadzące w sobie różne substancje, które można zmierzyć

Warunki monit.biol:
1. powtarzalność – rytmika dostosowana do biologii gatunku wskaźnika, bądź grupy gatunków
2. oraz łatwa dostępność do materiałów, obfite występowanie, wrażliwość na czynniki destrukcyjne, metody możliwie proste, nieinwazyjne

Organizmy testowe, wymagania:
- powinny umożliwiać poznanie sumarycznej toksyczności wszystkich szkodliwych substancji, w które mogą synergistycznie współdziałać w środowisku
- wrażliwe na szerokie spektrum substancji toksycznych
- muszą przeżywać w dobrej kondycji w warunkach prowadzenia testów

BIOMONITORING W OŚ : powietrze, gleba, woda

POWIETRZE
Jak stwierdzić zanieczyszczenie powietrza?
- analiza chemiczna
- analiza biologiczna (metoda sedymentacyjna, aspiracyjna)
- obserwacje biologiczne z udziałem bioindykatorów: porosty, badania przyrostów rocznych pnia(większe dla czystego powietrza), rośliny wskaźnikowe
- wskaźniki bakteriologiczne zanieczyszczenia powietrza:
· bakterie – gronkowce hemolizujące z przewodu pokarmowego ludzi i zwierząt (Staphylococcus sp)
· bakterie pochodzace z wód powierzchniowych np. Pseudomonas fluorescens
· bakterie pochodzące z gleby – promieniowce

POROSTY – bioindykatory zanieczyszczenia powietrza substancjami chemicznymi (SO2);
Skala porostowa: krzaczkowate, listkowate, skorupiaste (zależy od stężenia SO2)

GLONY- zawartość pierwiastków metali ciężkich w plechach; Cu 11km od emitora

GRZYBY : Pb, Cu, Zn, S mają działanie grzybobójcze; gdy są metale ciężkie w powietrzu to rośliny są wolne od pasożytniczych grzybów
· Erisiphe graminis (mączniak właściwy)- pasożyt pszenicy
· Zaraza ziemniaczana
· Chwaścik burakowy
· Rdza źźbłowa

ROSLINY WYŻSZE- mietlica biaława, koniczyna perska (wysoka aktywność pobierania metali głownie z gleby: Zn i Cd- kumulacja w korzeniach, Pb- w częściach nadziemnych)

ZWIERZĘTA :
- bezkręgowce: pszczoły dziko żyjące, wosk, miód
- ssaki – wolno żyjące, zwierzęta łowne (ksenobiotyki w tkankach, narządach)
- ptaki 3 grupy:
a) nie opuszczają środowiska bez względu na warunki (ptaki hodowlane- bezwartościowe diagnostycznie) kumulują w organizmach związki chemiczne
b) ptaki, dla których zanieczyszczenia środowiska stanowią boom, a nie recesję: mewa śmieszka, mewa pospolita, kos, kopciuszek, gawron, śmieciuszka
c) ptaki indykatory – czułe na zanieczyszczenia; łowne ptaki grzebiące: cietrzew, bekasowate, bocian biały, żuraw, drop, zimorodek, sowy, jastrzębiowate (opuszczają środowisko, gniazda i nie dochodzi do sukcesów lęgowych)
ALERGENY W POWIETRZU- roztocza kurzu domowego Dermatophagoides pteronssinus i Dermatophagoides farinae

GLEBA
- Analiza biologiczna- ocena stopnia zanieczyszczenia przede wszystkim fekaliami w oparciu o wskaźniki bakteriologiczne. Ustala się pochodzenia zanieczyszczenia i czas, w którym nastąpiło

W glebie mogą się znajdować:
- drobnoustroje przewodu pokarmowego człowieka
- prątki gruźlicy
- laseczki beztlenowe przetrwalnikujące Clostridium tetani i C.prefringers
- laseczki tlenowe przetrwalnikujące Bacillus anthracis
- cysty pierwotniaków chorobotwórczych
- jaja pasożytów jelitowych
- larwy much, kleszczy biorących udział w rozprzestrzenianiu się pasożytów

Zanieczyszczenie gleby metalami ciężkimi:
- biowskaźniki: glony, grzyby, rośliny wyższe
- mucha domowa – kumulacja Cu, Zn, Pbi Cd prowadzi do obniżenia tempa rozwoju i zmniejszenia przeżywalności larw, poczwarek. Najwięcej metali kumulowały poczwarki, mniej u dorosłych, bo w czasie metamorfozy doszło do detoksyfikacji
- skakuna
- dżdżownica – kumuluje metale i spada odporność, masa ciała, przeżywalność


WODA

-Analiza biologiczna – oznaczanie bakterii z grupy coli typu fekalnego:
a) metoda fermentacyjno probówkowa (miano coli)
b) metoda filtrów membranowych (wskaźnik coli)

Mikroorganizmy spotykane w wodzie:
- bakterie: pałeczki duru brzusznego (Salmonella), pałeczki czerwonki (Shigella), prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), laseczki wąglika (Bacillus anthracis)
- wirusy: żółtaczki, polio
- grzyby : Microsporum, Candida albicans
- pierwotniaki: Giardia, Entamoeba, Trichomonas
- jaja helmintów : glista ludzka, owsiki, tasiemce

Bioindykatory:
- ryby:
· szczupak, okoń, płoć- ECOTOX1993,APHA,ASTM- testy toksyczności;
· warunki doświadczalne : Chlorella-glony (im większe zanieczyszczenie, tym mocniejszy zanik chorofilu i odbarwienie) Daphnia- rozwielitka 9 oblicza się LD50- liczba osobników, które zginęły w wodzie)
- larwy owadów : widelnice ( Plecoptera), chruściki ( trichoptera), chrząszcze ( Coleoptera), muchówki ( Diptera), ważki ( odonata), jętki
- pijawki, skąposzczety, mięczaki

Wykorzystanie pasożytów zwierząt wodnych (ryby) do określenia skażenia wody:
Ryby: okoń, kleń – kumulacja metali ciężkich (pb, Cd,Hg) w mięśniach, narządach, ościach
Słowacja 1997r – okoń w skażonym zbiorniku wodnym- koncentracja Cd 300x większa niż w wodzie
Niemcy 1998r – kleń w skażonym zbiorniku wodnym zarażony pasożytami jelitowymi-kolcogłowami: zawartość Cd: 400x w rybie większa niż w wodzie, 27000x w pasożycie niż w wodzie; zawartość Pb: 2700x większa w rybie niż wodzie, 11000x większa w pasożycie niż wodzie

WYKŁAD II
GLEBA
Udział mikroorganizmów w procesie powstawania
Rozkład skał, resztek roślinnych: 7-10 ton masy korzeniowej/ha/1 rok

· Autotrofy
· Chemoautotrofy
· Heterotrofy

Kilka milionów- kilka miliardów drobnoustrojów w 1 g suchej masy

Autochtoniczne ( zawsze wystepujące w glebie, nawet nie uprawianej): 50-80% Arthrobacter, prątki (Mycobacterium) , bakterie śluzowe, nitryfikacyjne Clostridium, Bacillus

Allochtoniczne ( wprowadzone w sposób sztuczny, np.z nawozami)- bakterie chorobotwórcze

Mikroorganizmy glebowe: wirusy, bakterie, grzyby glebowe, pierwotniaki

Ilość mikroorganizmów zależy od:
- Głębokości ( na głebokości 3-8 cm jest najwięcej drobnoustrojów. Wyżej pod wpływem promieniowania zasuszają się)
- pory roku ( najwięcej drobnoustrojów jest w miesiącach letnich i jesiennych)
- wilgotności gleby ( najwięcej grzybów glebowych przy wilgotności 27,1 – ilość spor jest odwrotnie proporcjonalna, przy wilgotności 27,1 jest ich najmniej, im bardziej sucho tym spor jest więcej)
- pH gleby
- rodzaju gleby ( najwięcej bakterii w glebach zanieczyszczonych; bakterie termofilne występują w glebach silnie nawożonych naturalnymi nawozami- gnojowicą- nawet 4 mln/1g gleby))

Oddziaływanie drobnoustrojów glebowych zależy od wilgotności
Gleby przesuszone – dominuje mineralizacja
Gleby podmokłe- dominuje fermentacja

Organizmy glebowe:
1 ha gleby ornej – kilka, kilkanaście ton mikroorganizmów
w 1 g gleby znajduje się:
- 109bakterii
- 106 grzybów
- 104 glonów
- 103 pierwotniaków
- wirusy

Makroorganizmy: wrotki, skąposzczety, nicienie, owady i ich larwy, mięczaki, drobne ssaki, rośliny

Wskaźnik bakteriologicznego zanieczyszczenia gleb:
- całkowita ilość bakterii w 1 g
- ilość bakterii ciepłolubnych (termofilnych)
- miano Coli
- ilość beztlenowych laseczek Clostridium perfringens ( zgorzeli gazowej)
- miano nitryfikacji
- % spor

Obowiązek prowadzenia monitoringu gleby i ziemi w ramach PMŚ wynika z zapisów art.26 oraz art.109 ustaw – Prawo ochrony środowiska; przy czym okresowe badania pH gleby należą do obowiązków starosty

Oczyszczanie gleby = samooczyszczanie ( udział mikroorganizmów)

Brak metod technicznych – adsorbcja w cząsteczkach gleby w tzw agregatach glebowych; rozkład dzięki enzymom mikroorganizmów; Ca wiąże kwasy pochodzące z kwaśnych deszczy; przemieszczanie w głąb i rozpuszczanie zanieczyszczeń; kompleks sorbcyjny unieruchamia pewne jony lub związki

Zanieczyszczenia gleby:
- zasięg: globalny, lokalny, regionalny
- pochodzenie: chemiczne ( przemysł, rolnictwo, transport), biologiczne (wirusy, bakterie, pasożyty, grzyby chorobotwórcze)

Zanieczyszczenie gleb= przedostanie się substancji o właściwościach degradacyjnych, zmieniających ich właściwości

Najczęściej :
- metale ciężkie ( Pb, Cu, Hg, Cd, As)
- sole ( azotany, siarczany, chlorki)
- związki organiczne (pestycydy, detergenty, węglowodory)

Kumulacja w powierzchniowej warstwie, wody opadowe wymywają je głębiej do wód gruntowych

Zalegają kilka- kilkadziesiąt lat, pobierane przez korzenie roślin uprawnychŕzwierzątŕczłowieka

Cd – kumulacjaŕ korzenie, rośliny korzeniowe( buraki, marchew)
Pb – kumulacjaŕ łodygi, liście, części jadalne roślin-liście; drzewa owocowe, owoce

Kwaśne deszcze: 75,4 kg S/ha
Zakwaszona glebaŕwapnowanie, dodatek torfu
Niskie pHŕ uwalnianie metali ze zw.chemicznych pobieranych przez korzenie roślin

Rolnictwo: pestycydy, nawozy sztuczne
Alternatywa: biologiczne metody zwalczania szkodników

Rolnicza rekultywacja gleb zanieczyszczonych Pb, Cd – mietlica biaława, koniczyna perska( wychwytują z gleby Pb i Cd), pieczarka polna ­Cd, Hg, gleby kwaśne

Zanieczyszczenia biologiczne gleby:
Źródło: ścieki, nawozy naturalne
- wirusy : Polio – porażenie dziecięce
- bakterie:
· Clostridium tetani – laseczka tężca
· Clostridium perfringens – laseczka zgorzeli gazowej
· Bacillus anthracis- laseczka wąglika
· Salmonella typhi – pałeczka duru brzusznego
· Salmonella paratyphi – pałeczka paraduru
· Shigella flexneri – pałeczka czerwonki
- grzyby chorobotwórcze
- pasożyty: (jaja, cysty pierwotniaków)tasiemce, glista ludzka, glista psia, włosogłówka

Ocena epidemiologiczna gleby- obecność jaj glist, włosogłówki

Organizmy wskaźnikowe w glebie
- grzyby glebowe :
· Phialophora
· Trichoderma
· Penicillium
· Mycelia

Kumulacja metali ciężkich

Duża ilość grzybówŕ gleby kwaśne, wilgotne, słabo zanieczyszczone
Duża ilość glonów (sinice, zielenice)ŕ gleby wilgotne, średnio zanieczyszczone
Gleby bardzo wilgotne – okrzemka Pinnularia
Rośliny wyższe- wskaźnik jakości gleby

System korzeniowy-30 cm ( płytkie korzenie: rzeżucha, sałata, groch) – bardziej wrażliwe
Długie korzenie do 90 cm ( kapusta biała, czerwona) – mniej wrażliwe

Gleby bogate w Ca : chaber, rumianek pospolity
Gleby kwaśne : grzyby, wrzosy, dzikie fiołki

Test rzeżuchowy – obecność substancji toksycznych w glebie ( 2 doniczki, w 1 gleba nieskażona, w drugiej gleba badana; do obu po 100 ziaren rzeżuchy; wodę do podstawki, po 3-4 dniach zacznie kiełkować, gleba skażona- odbarwione, mniej itd.)

Monitoring biologiczny gleby:

Badania obecności grzybów glebowych:
Około 80% gatunków roślin żyje w symbiozie z grzybami glebowymi, okresowo ( w czasie kiełkowania) lub podczas całego okresu wegetacji. Dzielimy je ze względu na kolor strzępek na ciemne i jasne. Przy małym stopniu zanieczyszczenia gleby występują w równych proporcjach. Wraz ze wzrostem zanieczyszczenia gleby przeważają grzyby ciemne. Zawierają one w grzybni melaninę- brunatny barwnik i wykazują większą odporność na skażenie środowiska, niż grzyby o jasnych strzępkach
(pobiera się próbki gleby, hoduje się grzyby na podłożach i stwierdza kolor strzępek)

Bioróżnorodność fauny glebowej na terenach zurbanizowanych i mało zmienionych przez człowieka

Pomiar wydzielania CO2 przez glebę – miernikiem biologicznej aktywności gleby jest wydzielenie CO2 przez organizmy je zasiedlające

Bogata flora i fauna gleby świadczy o małym stopniu zanieczyszczenia substancjami toksycznymi

WYKŁAD III
Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego ,gdy dostają się do niego:
- substancje obce i ponad 1000 szkodliwych
- gazowe (SO2, tlenki azotu, pochodne węglowodorów), stałe(popiół, sadza, cząstki gleby), ciekłe

dioksyny – najgroźniejsza trucizna; ogólna nazwa szeregu związków zawierających 2 pierścienie benzoesowe połączone przez 1 lub 2 atomy węgla( polichlorowane dibenzodioksyny i dibenzofurany) są bezbarwne i bezwonne

10 lipca 1976 – katastrofa w Sereso ( Włochy)- fabryka chemiczna; emisja 2 ton substancji chemicznych, w tym 2 kg tetra-chloro- dibeznoparadioksyny(TCDD) niezwykle toksycznej trucizny

ok. 0,1mg dioksyny stanowi dawkę śmiertelną dla człowieka (inhalacja, droga pokarmowa, skóra)
500x toksyczna niż strychnina i 10000x niż cyjanowodór

Awaria doprowadziła do opracowania i przyjęcia w 1982r przez UE Dyrektywy 82/501/EWG- Dyrektywa Sereso- wymagania dotyczące zapobiegania chemicznym awariom (zastąpiona Dyrektywą UE z 1996 w sprawie zarządzania zagrożeniem awariami z udziałem substancji niebezpiecznych Sereso II)

Powstawanie dioksyn :
- 95% przemysł – w procesach spalania zw.org w obecności Cl(chloru) przy ograniczonym dostępie tlenu: produkcja i spalanie pestycydów, rozpuszczalników, tworzyw sztucznych, spalane odpady komunalne, szpitalne, przemysłowe, spalanie olejów napędowych w pojazdach, przetapianie złomu, przemysł papierniczy – bielenie papieru chlorem. Wiele dioksyn jest w środkach ochrony roślin (np.DDT)

Głównym źródłem jest niekontrolowane spalanie odpadów gospodarczych w piecach domowych

Dioksyny opadają wraz z sadzą i popiołem na rośliny i glebę
Składowiska: muły, śmieci, kompost
Działanie na człowieka
- głownie zakłócenie funkcji endokrynnego wydzielania hormonów sterydowych
- zaburzenia prokreacyjne ( zaburzenia wydzielania progesteronu – powoduje trudność zajścia w ciążę, poronienia, zmiany rozwojowe płodu)
- działanie rakotwórcze, mutagenne, teratrogenne, alergiczne zmiany skórne
- spadek masy ciała, tkanki tłuszczowej
- upośledzenie działania układu immunologicznego

· ponad 90% masy dioksyn w tkance człowieka pochodzi od zanieczyszczonej żywności

pg- pikogramy 10-9g

Polska 1999 – dioksyny w importowanych kurczakach z Belgii

W krajach UE bada się zawartość dioksyn w żywności, zwłaszcza z tłuszczach zwierzęcych (Dyrektywa z 2001i 2002r)

WHO 1998r – tolerowana dzienna dawka dioksyn to 1-4pg/kg masy ciała/dzień (w tkance tłuszczowej)

Wykrywanie dioksyn pomiarze krwi lub w wątrobie aktywności enzymów

Grillowanie i smażenie podwyższa stężenie dioksyn do 5pg/kg

Zanieczyszczenie powietrza
Przepisy wprowadzane przez ustawę Prawo OŚ z 27 kwietnia 2001 wymagają od administr podejmowanie działań mających na celu stałą ocenę jakości powietrza

Zanieczyszczeniem powietrza nazywamy wszelkie substancje, które znajdują się w powietrzu, ale nie są jego naturalnymi składnikami

Źródła :
- transport drogowy – CO2,CO, NOx, węglowodorów
- rolnictwo – NH3, CH4- rozproszona emisja, duże ilości amoniaku i metanu
- energetyka
- technologie

Dokonuje się systematycznych pomiarów stężeń substancji zanieczyszczających powietrze

Najczęściej występujące zanieczyszczenia powietrza są w formie gazów
W postaci ciał stałych: popiół, sadze, cząsteczki gleby stanowią 80% zanieczyszczeń stałych
Oprócz tego: sól morska, pyłki drzew, zbóż, traw, roztocza

Skażone powietrze powoduje skażenie gleby, wód, roślin, zwierząt, człowieka

Zanieczyszczenia powietrza:
1. chemiczne (zmiana składu powietrza)
2. fizyczne ( termiczne, promieniowanie radioaktywne)
3. biologiczne (bakterie, wirusy, zarodniki grzybów, formy inwazyjne pasożytów, odchody roztoczy, pyłki roślin, sierść zwierząt)

Oddziaływanie na rośliny: niszczenie komórek, zatykanie aparatów szparkowych, niszczenie chlorofilu
Niskie stężenie: zmniejszenie intensywności fotosyntezy, transpiracji, zmniejszenie odporności na choroby, kumulacja chorób w tkankach roślinnych (plamy na liściach)

Oddziaływanie na zwierzęta: kumulacja toksyn w tkankach, wątrobie i nerkach, wady anatomiczne u nowonarodzonych

Smog :
– koncentracja gęstej mgły na cząsteczkach pyłów
– 1952 Londyn 4000 osób umarło
– Los Angeles, Tokio, Zagłębie Ruhry
– Smog kwaśny – mgła przemysłowa, zawiera: zawieszone cząstki pyłu węglowego, zw, chemiczne: CHx, NOx, SO2, CO2
– Stężenie SO2: 0,005-0,01% - zapalenie spojówek, błony śluzowej dróg oddechowych, kaszel, ból gardła
– pH smogu może wynosić 1,5
– Krótkotrwała ekspozycja na wysokie stężenie SO2 – nagła śmierć w wyniku skurczu krtani (uduszenie)

Zanieczyszczenie biologiczne powietrza:
- drobnoustroje w powietrzu:
· skażone powietrze jest ośrodkiem przenoszącym czynniki chorobotwórcze dla organizmu człowieka
· zakażenie drogą kropelkową 9nawet 3 m):
wirus grypy i ospy
bakterie:
- Sarcina
- Diplococcus pneumoniae
- Staphylococcus aureus
- Staphylococcus epidermidis
- Mycobacterium tuberculosis
- Corynebacterium
- Bordetella petrusis
- Promieniowce
- Przetrwalniki laseczek tlenowych I beztlenowych ( Bacillus i Clostridium)

DI - PER – TE

Corynebacterium Bordetello Clostridium tetani (tężec)
Diphteriae (błonica) petrusis ( krztusiec)

Grzyby chorobotwórcze:
- Candida albicans
- Aspergillus flarus
- Penicillum meleagrimum
- Rhizopus nigricans
- Cladosporium herbarum

Grzyby:
1. saprofity – bytują w środowisku, nieszkodliwe dla człowieka
2. względne patogeny – bytują jako saprofity, ale w pewnych warunkach chorobotwórcze ( u osób z osłabionym układem immumologicznym )
3. chorobotwórcze- wywołujące grzybice
( Candida- kandytozy, Aspergillus – aspergilozy)

Antybiotyki powodują wzrost chorobotwórczości grzybów

Ogolna liczba grzybów w 1 m3 powietrza:
· 300-5000 przeciętnie czyste powietrze atmosferyczne, zwłaszcza późną wiosną i wczesną jesienią
· 5000-10000 zanieczyszczenie mogące negatywnie oddziaływać na środowisko naturalne człowieka
· powyżej 10000 zanieczyszczenie zagrażające człowiekowi

Wskaźniki zanieczyszczenie bakteriologicznego powietrza(ogólna liczba bakterii, promieniowców, liczba Pseudomonas, gronkowców)

Wykonanie badania:
- sedymentacyjna ( płytka z odpowiednia pożywką)
- aspiracyjna (używa się aparatu zasysającego powietrze przez określony czas, powietrze przechodzi przez płuczkę z absorbujacym płynem, który potem wylewamy na płytkę)

ALERGENY – roztocza kurzu domowego, pyłki roślin, sierść, pleśń, spaliny, dym tytoniowy, formaldehyd, NOx,SOx,pyły

1997- 10% osób na świecie choruje
łóź6,2% kobiet i 5,2% mężczyzn
- mieszkańcy dużych miast częściej chorują
- nieleczona alergia prowadzi do astmy

Alergeny wziewne: roztocza kurzu domowego, alergeny zwierzęce (sierść kota, psa, chomika, szczura), pleśń, spaliny silników Diesla, dym tytoniowy, formaldehyd, tlenki azotu, dwutlenek siarki, pyły

2mg Dermatophagoides pteronyssinus na 1 g kurzu – rozwój alergii

Liczba drobnoustrojów w powietrzu zależy od:
- wysokości n.p.m. im wyżej tym mniej drobnoustrojów
- szaty roślinnej
- ilości opadów
- temp
- gęstości zaludnienia
- wiatru
- przemysłu

Badania zanieczyszczenia powietrza:
1. analiza chemiczna
2. analiza biologiczna – metoda aspiracyjna, sedymentacyjna
3. obserwacje biologiczne- bioindykatory (porosty, rośliny jednoroczne- rdest, fasola krzaczasta (chroniczne choroby), roczne przyrosty pnia, pszczoły, ptaki)

WYKŁAD IV
Monitorowanie wód powierzchniowych

Cel: dokonanie oceny czystości wód i zakwalifikowanie rzek do 1z 3 klas czystości:
- 1 klasa – woda pitna
- 2 klasa – do kąpielisk, hodowli zwierząt, cele rekreacyjno – sportowe
- 3 klasa – zakłady przemysłowe, nawadnianie pól, uprawy ogrodnicze i szklarniowe

Przy klasyfikacji wód stosuje się oceny grupowe

Zanieczyszczenia typu organicznego (BZT5, ChZTMn, ChZTCl-, oraz tlenu rozpuszczonego), zasolenie (określone zawartością jonów chlorowych, siarczanów, oraz sub.rozp), ilość zawiesiny ogólnej, zawartość substancji biogennych ( określonych ilością N anionowego, azotowego, azotynowego, azotu ogólnego), pH, fenoli lotnych, metali, stanu biologicznego( wskaźnik saprobowości i stężenie chlorofilu ‘’a’’), stanu sanitarnego ( miano coli typu fekalnego)

Ramowa Dyrektywa Wodna 2000:
- RDW zwraca uwagę na parametry biologiczne, a inne mają znaczenie pomocnicze. Polityka UE zmierza do podwyższenia wymagań jakościowych dla wód oraz ograniczenie emisji wpływających na degradację
- Określa mierzone wskaźniki, zasady wyboru punktów pomiarowo-kontrolnych, częstość pomiarów, metodyki pomiarowe oraz zasady interpretowania wyników biomonitorowania
- Określa 2 stopnie klasyfikacji wody : dobry lub nie osiągający dobrego
Rzeki Jeziora
Fitoplankton 1 na 6 miesięcy 1 na 6 miesięcy
Pozostałe rośl.wodne 1 na 3 lata 1 na 3 lata
Makrozoobentos 1 na 3 lata 1 na 3 lata





5 stopni stanu ekologicznego : wysoki, dobry, umiarkowany, ubogi, zły

na określenie stanu ekologicznego rzek składają się elementy biologiczne, oraz oceny elementów hydromorfologicznych oraz fizyko-chemicznych, wpływających na elementy biologiczne

Elementy biologiczne, grupy:
1. obfitość i skład makrofitów
2. ocena składu i obfitości bezkręgowców, poboru prób oraz interpretacja wyników
3. ryby – skład, obfitość i struktura wiekowa

Znaczenie pomocnicze maja elementy hydromorfologiczne:
1. ocena ciągłości rzeki
2. ocena reżimu hydrologicznego
3. ocena warunków morfologicznych (szerokość, głębokość rzeki, struktura strefy brzegowej i koryta)

Organizmy wykorzystywane w biomonitorowaniu środowiska wodnego należą do ok. 150 gat ( polecanych do testów toksykologicznych) np. ryby, małże, skorupiaki, wrotki, pierwotniaki, glony, bakterie ( Vibrio fisheri, Salmonella typhimurium, Pseudomonas putida)

Rola biochemicznego zapotrzebowania tlenu BTZ5 w samooczyszczaniu się wód powierzchniowych

1. kolejne etapy samooczyszczania:
- rozcieńczenie substancji dopływających,
- rozpuszczenie w wodzie substancji toksycznych,
- sedymentacja zawiesin i pyłów,
- reakcje zachodzące pod wpływem UV,
- biodegradacja
- mineralizacja
- biokumulacja
- wymiana gazów między wodą a powietrzem

2. BZT
– biochemiczne zapotrzebowanie na tlen.
– Ilość tlenu potrzebna do utlenienia substancji organicznych w obecności tlenu na drodze biochemicznej w temperaturze 20oC.
– Najczęściej jest określane 5 dniowe.
– Jest wskaźnikiem sanitarnego zanieczyszczenia wód powierzchniowych fekaliami, zdolności zbiorników wodnych do samooczyszczenia, oraz zdolności odbiorczej ścieków
– Wzrasta przy pH obojętnym (~7), spada przy kwaśnym i zasadowym
– Wzrasta ze wzrostem temperatury
– W zależności od stopnia zanieczyszczenia wód powierzchniowych BZT wynosi:
· dla rzek nie zanieczyszczonych do 1 mg O2/l
· rzeki nieznacznie zanieczyszczone 2mg
· dla średniej czystości 3 mg
· dla bardzo zanieczyszczonych 5 mg

3. Saprobowość – wskaźnik postępu samooczyszczania, czyli suma wszystkich procesów przemiany materii dostarczających wolnej energii drobnoustrojom

Kolokwitya i Marssona 1909r- opracowali system saprobowy, tzw. Gatunki wskaźnikowe
Wyróżniamy następujące strefy saprobowe:
- polisaprobowa
- a mezosaprobowa
- b mazosaprobowa
- oligosaprobowa

W charakterystyce stref saprobowych bierzemy pod uwagę:
- skład chemiczny wody
- BZT
- Warunki tlenowe, źródła tlenu, CO2, H2S
- Różnorodność gatunkowa w obrębie biocenozy, liczba osobników w obrębie gatunku, liczba bakterii w 1 ml

System saprobowości wyróżnia również strefę katarobową ( wody czyste)

Podział organizmów ( w systemie saprobowym):
- saprobionty- organizmy żyjące w środowisku gnijących szczątków roślin i zwierząt ( gleba, muły denne, wody zanieczyszczone)
- saprofile – organizmy wystpujące częściej w wodach zanieczyszczonych niż czystych
- saprokseny –tylko w wodach czystych
- saprofoby – tylko w wodach katarobowych (czystych)

Wody polisaprobowe – w 1 ml wody jest 1-kilka mln E.coli. Wody ściekowe, bogactwo zw.organicznych, procesy gnilne i redukcyjne; wydziela się gaz; bakterie żelazowe, siarkowe, grzyby ( okrzemki, pleśniowe, orzęski, wrotki)

Wody mezosaprobowe – w 1 ml wody > 100 000 bakterii. Występują organizmy asymilujące substancje białkowe i zawierające chlorofil; grzyby pleśniowe, bakterie nitkowate, sinice, orzęski, wrotki, jaja i larwy pasożytów, bakterie; skorupiaki i ryby: karp, karaś, lin

Wody oligosaprobowe – 1000 bakterii / 1ml wody. Rozkład zw.org jest w fazie końcowej; rośliny kwiatowe są. pH lekko kwaśne, wodorosty, bakterie żelazowe, sinice, zielenice, pstrąg, owady, płazińce. Krasnorosty, okrzemki, wrotki, mięczaki, skorupiaki – czyli zróżnicowany skład organizmów

Wyróżnia sieteż inne klasy poza systemem saprobowym: ścieki radioaktywne – radiosaprobia, ścieki min- kryptosaprobia, ścieki toksycz – antysaprobia)

Zanieczyszczenia mikrobiologiczne i parazytologiczne wód powierzchniowych:
- E.Coli – powoduje zapalenie pęcherza moczowego, miedniczek nerkowych, dróg żółciowych, opon mózgowych
- Shigella :flexneri, dysenteriae, bodyii, sonnei
- Salmonella: typhi, paratyphi, schottmuelleri, hirschfeldii
- Proteus: vulgaris, morgani , rettgeri
- Vibrio cholerae
- Bacillus anthracis
- Clostridium tetani
- Leptospira: grippotyphosa ( gorączka błotna), icteromarhagiae (żółtaczka zakaźna)
- Poliovirus, Coxsackievirus, Echovirus – wirusy układu nerwowego
- Cryptosporidium parvum ( kryptosporolioza)
- Entamoeba histolytica ( czerwonka pełzakowata – pasożyt)

Wymogi sanitarne:
- prawodawstwo polskie przewiduje 2 formy nadzoru sanitarnego w zakresie zaopatrywania ludności w wodę:
· nadzór bieżący – polega na okresowej kontroli terenowej i laboratoryjnej
· nadzór zapobiegawczy – istotny udział pgs przy opracowywaniu projektów urządzeń do zaopatrywania ludności w wodę i na udzielaniu opinii w zakresie sanitarno-higienicznym

W praktyce sanitarnohigienicznej wyróżnić można : zakres pomiarów fiz i chem oraz zanieczyszczeń mikrobiolog w wodzie:
- badania sanitarne skrócone – ustalają czy badana woda jest zanieczyszczona pod względem fizykochemicznym i mikrobiolog ( fizyczne: barwa, mętność, zapach, temp; chemiczne: zaw NOx, twardość ogólna, odczyn)
- badania sanitarne rozszerzone – woda przydatna do spożycia i do niektórych gałęzi przemysłowych
- badania sanitarne pełne – rozszerzone + dodatkowo: zawartość węglowodorów aromatycznych, metali ciężkich, pestycydy, fluor

Główne wskaźniki sanitarne zanieczyszczenia wod powierzchniowych to:
· rodzina Enterobacteriaceae ( E.citrobacter, Enterobacter, Klebsiella)
· fekalne Streptococci ( Streptococcus, Enterococcus)
· Clostridium perfringens

- Organizmy z grupy Coli są wyspecjalizowane do rozwoju w warunkach tlenowych w temp 35-37oC ( na pożywce płynnej z laktozą i purpurą bromokrezolową i mające zdolność do fermentacji laktozy)
- Metoda fermentacyjno probówkowa (NPL)
- Metoda filtrów membranowych – wyłożenie filtrów po filtracji na pożywce agarowej
- Testy bakteriologiczne – oparte na odnajdywaniu w wodzie bakteriofagów E.Coli

Zgodnie z zaleceniami WHO końcowy wynik NPL podaje siew postaci:
- najbardziej prawdopodobnej liczby bakterii grupy Coli w 100 ml wody
- najbardziej prawdopodobnej liczby bakterii grupy Coli typu fekalnego w 100 ml wody

Zgodnie z normami w 100cm3 wody nie może być obecna ani jedna bakteria grupy Coli typu fekalnego, oraz najbardziej prawdopodobna liczba bakterii Coli w 100cm3 wody nie może przekraczać 1

Skład mikrobiologiczny (bada się po oczyszczeniu ścieków):
- miano coli
- miano coli typu feklanego
- bakterie z rodzaju Salmonella w 10 g
- miano Clostridium perfringens
- ogólna liczba grzybów w 1g
- ogólna liczba jaj Ascaris i Trichuris

Ścieki – wody zużyte w wyniku działalności człowieka, oraz wody opadowe, które są odprowadzane za pomocą kanalizacji

Skład ścieków:
- zawartość zawiesin
- biochemiczne zapotrzebowanie tlenu
- chemiczne zapotrzebowanie tlenu
- sucha pozostałość
- pH
- zdolność ścieków do gnicia
- zawartość różnych specyficznych związków i substancji

Etapy oczyszczania:
1. Mechaniczne- etap wstępny
- usunięcie większych zanieczyszczeń
- procesy cedzenia, sedymentacji, flotacji
- występują kraty , odtłuszczacze, piaskowniki, osadniki
2. Biologiczne
- wykorzystuje się działalność drobnoustrojów
- procesy biochemicznego rozkładu zanieczyszczeń można podzielić na tlenowe i beztlenowe
- podczas oczyszczania są pochłaniane przez powierzchnię organizmów żywych a następnie ich enzymy powodują rozkład związków organicznych wewnątrz kom
- głowną rolę odgrywaja tu bakterie: Pseudomonas, Achromobacter, Bacterium, Bacillus, Thiobacillus, Flavobacterium, Alcaligenes, które tworzą w ściekach skupienia, drobne kłaczki zlepione śluzem
- w skład biocenozy oczyszczającej wchodzą także: grzyby, drożdże, pleśnie, glony
- jest to osad czynny – żywa zawiesina mikroorganizmów w komorach

3. Fizykochemiczne – polega na zmianie ich składu
- wyróżnia się(do zmiany składu) : ekstakcję, sorpcję, ewaporację, koalescencję, flotację, koagulację, neuralizację, utlenianie

4. Końcowy etap: kontrola czynników chorobotwórczych w oczyszczonych ściekach – zrzut
- pozostaje osad nadmiernyŕ przetwarzanie osadu
- zagęszczenie osadu ( odwodnienie)
- fermentacja; pozyskanie biogazu do produkcji energii cieplnej na potrzeby danej oczyszczalni ścieków
- odwodnienie osadu przefermentowanego
- dezynfekcja wapnem, odsiarczani ( wykorzystanie: tworzenie warstwy glebowej na terenie rekultywowanym)


WYKŁAD V BIOMARKERY

Biokoncentracja – wzrost ilości substancji toksycznych w organizmie

Biodegradacja – rozkład substancji toksycznych w środowisku w wyniku działania drobnoustrojów

Materiał biologiczny – krew, mocz, ślina, pot, kał, łzy, mleko matek, sperma, włosy, paznokcie, materiał z biopsji

Biomarker – wskaźnik procesów zachodzących w organizmie, ..... na 4 wielkości narażenia na czynniki chem, i efektów ich działania

Wykazane c sub.toksycznych lub ich metabolitów w mat.biol umożliwia ocenę ich c w Ś (powietrzu) wchłoniętą dawkę oraz prawdopodobieństwo wystąpienia skutków zdrowotnych

Pomiary wykonuje się w celu stopnia zagrożeń zawodowego (choroby zawodowe)

System pobierania prób – jeden z elementów monit Ś( opiera się na założeniu, że pomiędzy zawartością substancji toksycznej np. metalu w Ś a zawartością w próbie biologicznej istnieje proporcjonalna zbieżność

WŁOSY
- duża przydatność w ekotoksykologii, badania zawartości metali pozwalają oszacować stopień skażenie Środowiska oraz określić stopień ekspozycji zawodowej z uwzględnianiem wieku, płci
- badania dzieci 7 letnich z Górnego Śląska i wsi podbeskidzkiej: wzrost poziomu Mn, Cd,Pb,Ni
- Cd,Ni,Cr- więcej u palaczy

KREW
- ocena zawartości Pb i Cd
- palenie papierosów – Cd ŕ 0,5mg/l-1,13mg/l
- pb uszkadza układ krwiotwórczy i nerwowy
- zmiany w układzie krwiotwórczym u dzieci – 10mg/l Pb
- zmiany neuropsychiczne u dzieci - 20 mg/l Pb
- Cd – nieodwracalne uszkodzenie nerki, złe wchłanianie Fe, powyżej 0,1 mg/l

MOCZ
- wytwarzany w nerkach 1500 ml/dobę (95% wody, szkodliwe produkty przemiany materii – mocznik)
- badania morfologiczne – gęstość, ciężar właściwy, pH, barwa, zawartość białka, barwników żółciowych, krwinki białe i czerwone
- badania chemiczne – obecność ksenobiotyków lub ich metabolitów, gł metale: Ar, Cd, Zn, Pb, Ni, Cr, związki organiczne, www, kwasy, alkohole, kancerogeny

ŚLINA
-obecność leków, etanolu, pestycydów

SPERMA
- metale ciężkie
- u ssaków z okręgu legnicko- głogowskiego Ar w spermie

MLEKO KOBIECE
- noworodki i niemowlęta są bardzo wrażliwe (odmienny przebieg procesów met, niewykształcone enzymatyczne układy detoksykacyjne)
- wartość metali ciężkich jest wyższa u kobiet z terenów zanieczyszczonych

NACZYNIA TĘTNICZE
- ...
- ...
- ...

ustawa o bezp. Żywienia z 25.08.2006:
- określa wymagania, procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia ../2002 Parlamentu Europejskiego i rady
- bezpieczeństwo żywności produkowanej i wprowadzanej do obrotu
- higiena środków spożywczych
- sprawdzenie zgodności z prawem paszowym, żywnościowym oraz reg. dotyczących zdrowia zwierząt

.....
bezpieczeństwa żywności i żywienia:
- wymagania zdrowotne
- subs.dodatkowe
- aromaty i rozpuszczalniki
- zanieczyszczenia żywności
- napromieniowanie żywności promieniowaniem jonizującym
- środki spożywcze specjalnego przeznaczenia
- kontrola wód mineralnych
- przeprowadzanie urzędowych kontroli żywności
- monitoring żywności i żywienia
- odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną prze środki spożywcze
- przepisy karne
- przepisy końcowe i przejściowe
- zmiany w przepisach obowiązujących

Środki spożywcze nie spełniające wymagań są niebezpieczne

ŻYWNOŚĆ POCHODZNEIA ZWIERZĘCEGO
- nadzór – Państwowa Inspekcja Sanitarna i Epidemiologii
- 1982 – obowiązek badania zwierząt rzeźnych i surowców pochodzenia zwierzęcego. Badaniom nie podlegają zwierzęta przeznaczone do spożywania we własnym gospodarstwie
- mięso świni, nutrii- na obecność włośni
- 2004 – badania surowicy na obecnośc przeciwciał;UE

badania : zwierzęta rzeźne, drób, dziczyzna, króliki, badania tłuszczu, mleka, jaj
badania sanitarno –weterynaryjne zwierzyny łownej

Badania prowadzą Regionowe Weterynaryjne Inspektoraty Sanitarne
....

Zanieczyszczenia środkami spożywczymi:
- biol – powoduje choroby wywołane przez obecność bakterii, grzybów, pasożytów
- chem – pestycydy, bifenole, antybiotyki, hormony
- fiz

Nadzór sanitarno-Weterynaryjny nad zdrowotnością środków spożywczych polega na:
- monitorowaniu zanieczyszczeń biol ( mikrobiol) i chem żywności
- kontrola przestrzegania warunków sanitarnych w miejscu wytwarzania, magazynowania
- kontrola wyróżników chem i mikrobiol decydujących o zdrowotnej jakości środków spożywczych



Antybiotyki (zwalczają chorób bakteryjne) powodują:
- powikłania narządów
- upośledzenie układu immunologicznego
- ... alergie

BSE – choroba prionowa – 2001 – bydło powyżej 2 lat (mózgi krów powyżej 30 miesiąca – badani na obecność prionów) (AJAX – paszporty zwierząt hodowlanych)
...
Analiza prod żywnościowych:
- lab Państwowej Inspekcji Handlowej
- badania fiz-chem
- organoleptyczne
- poziom jakości /obowiązujące normy

P, fosforany – mięso i przetwory
Syntetyczne barwniki- napoje bezalkoholowe
Kwas benzoesowy – mięso

Wykrywanie:
Spektrometr absorbcyjny – obecność metali
We Wrocławiu bada się Cd, Pb, Ar, Cu – przetwory mięsne
Lab.spec Pb,Ars – pasztety

Ksenobiotyki – od 1968 Państwowy Instytut Weterynaryjny, Puławy
- pestycydy
- pierwiastki toksyczne
- leki
- mikrotoksyny
- bada się : mięsnie, nerki, wątroba (mleko, jaja)

Wojewódzkie Zakłady Higieny Weterynaryjnej program eksportowy – licencja eksportowa
Laboratorium terenowe

Lata ’90 – 100% próbek skażonych DDT 910% wartości dopuszczalnych
Tkanka tłuszczowa kur i w jajach
0,56 mg/kg – przyzagrodowe
0,19 mg/ kg – fermowe

Stężenie metalu powyżej 30% - mięso do spalenia

Ryby i przetwory rybne:
- pestycydy
- metale (Ar,Hg, Pb,Cd)
- polichlorowane dwufenyle
- dioksyny

Polska: Morski Instytut Rybactwa Gdynia,
Zakład Higieny Weterynaryjnej Gdańsk

WARZYWA I OWOCE:
- ok. 50% spożywczego pożywienia, metale ciężkie (gł Cd i Pb) pobierane z gleby, powietrza
- wzrost kwasowości; zubożona w substancje organiczne, zwiększona przyswajalność Cd, Pb(dlatego wapnuje się, nawozi)
- dopuszczalne zawartości Cd i Pb w warzywach i owocach:
- Pb głównie w warzywach liściastych ( kapusta, sałata, natka, kalafiory)
- Cd warzywa korzeniowe: buraki, marchew, pietruszka, seler, rzodkiew
- Badania sanitarne na obecność cyst i jaj pasożytów

Monitoring pozostałości środków ochrony roślin z grupy polichlorowcowych, bifenoli, pestycydów – chloroorganicznych, DDT, wwa

Po 30 latach nadal istnieją


WYKŁAD VI
Żywność ekologiczna:
- produkowana metodami rolnicwa ekologicznego z dbałością o to, by nie była wytwarzana przy użyciu nawozów sztucznych i pestycydów

Ochrona środowiska, społeczeństwa i zdrowia, sys.zrównoważony pod względem:
- ekologicznym
- ekonomicznym
- społecznym – rozwój wsi

Certyfikaty:
- agro bio test
- bio ekspert
- Bioceet
- Ekogwarancja
- Lobico

W UE i Polsce EWG Rozporządzenia rady EWG od 10 maja 2004

Żywność ekologiczna= zdrowa żywność
Certyfikowana cele marketingowe

W Polsce rynek i ekol = ok. 50 mln euro ale kupuje ją 7% konsumentów, kupują u rolnika bądź w specjalnych sklepach

1% polskich upraw to uprawy ekologiczne – ta wielkość dynamicznie wzrasta

- ilość osób w miastach i z wyższym wykształceniem częściej słyszały o żywności ekologicznej, ale 70% rozumie prawidłowo
- jedynie 25% poszukuje i kupuje
- 40% nie poszukuje i nie kupuje
- 60% zapłaciło by wyższą cenę, jeżeli jest ona nie wyższa niż 105 to nawet 80% osób

Żywność (pojęcie) nie kojarzymy z jego pochodzeniem, produkty bardziej sztuczne i przetworzone, manipulacja nieuczciwych producentów, człowiek myśli, że jak coś jest dopuszczone do sprzedaży to znaczy, że jest oficjalnie dopuszczone do sprzedaży. Powinniśmy wiedzieć: jak została wyprodukowana żywność, co kryje się za reklamą, ukryte koszty ‘’ inkrustowania’’ się toksycznymi związkami z żywności przemysłowej

Rolnictwo ekologiczne to nie tylko aspekty techniczne gospodarowania ale także jego związki ze środowiskiem, zależność ta rozciąga się na produkty rolnicze co w konsekwencji wpływa na zdrowie konsumentów

Ekoland – znak stowarzyszenia- żywność najwyższej jakości, z gospodarstwa o nie skażonym środowisku, w którym nie używa się nawozów sztucznych, pestycydów. Określają nawet odległość od dróg. Wysokie walory jakościowe, zdrowotne przy niskim eksploatowaniu zasobów naturalnych i zachowanie bioróżnorodności

Co warunkuje bezpieczeństwo:
- eliminowanie syntetycznych środków ochrony upraw
- zakaz stosowania regulatorów wzrostu ( hormonów) i leków weterynaryjnych
- zakaz stosowania organizmów GMO ( wykluczenie oddziaływania na człowieka, ale to poprawia wizerunek producenta)
- syntetyczne środki konserwujące i polepszacze żywności

Eko produkty:
- zawierają więcej witamin, skrobi, białka, suchej masy, cukrów
- lepiej się przechowują
- mniejsza zawartość azotów, azotynów, metali ciężkich
- + 93% nie zawierało pestycydów
- + 7% w dopuszczalnych ilościach
- + uprawy konwencjonalne nawet 50% zawierało pozostałości pestycydów
- np. witamina C na 100g : kapusta eko- 96 mg, zwykła 49mg
- więcej wody w komórkach niezdrowej żywności, więc gorzej się przechowuje, straty tu 27%, a eko straty 14%
- mają smak, zapach
- nie są hodowane na hydrouprawach np.pomidory (bez smaku)
- nie są wodniste

Wybór zależy od naszej świadomości

Żywność ekologiczna:
- pochodzi z gospodarstw ekologicznych, wytwarzana metodami ekologicznymi
- posiada wysokie walory jakościowe i zdrowotne
- nie różni się od produktów naturalnych
- nie zawiera konserwantów i polepszaczy
- posiada certyfikat!

Eko produkt – przyjazny środowisku na wszystkich etapach produkcji, przechowywania, dystrybucji, użytkowania, recyklingu

Substancje celowo dodawane do żywności nie- ekologicznej:
1. konserwanty E od 200 E200 – bezwodniki kwasu siarkowego,benzoesan sodu itd. Występują we wszystkich produktach
2. barwniki (naturalne, sztuczne ) E100- E200 – mleko, śmietana, twarogi, miód, mięso, ryby, oleje nie mogą być barwione; barwniki naturalne – koncentraty zup, ciasta, lody, makarony, soki
3. przeciwutleniacze
4. substancje zapachowe
5. sztuczne środki słodzące
6. emulgatory
7. preparaty enzymatyczne
8. substancje zapachowe

Eko znaki – informują o tym, że produkt został wyprodukowany z troską o środowisko. Podczas jego produkcji nie doszło do skażenia wody, gleby, lub powietrza. Zwykle on lub jego część nadaje się do recyklingu

Niebieski anioł – Niemcy
Euro kwiat – kraje Unii
Energy star – energooszczędny
Certyfikat żywności – spełnienie standardów ekologicznych
Recykling
Opakowanie zwrotne
Ozone free

Bolko Wolko z Sitańca Nie ma o czym gadać:( Może ktoś zna inne portale, na których dziennikarze obywatelscy są trochę lepiej traktowani? Bo tutaj to niedobrze mi się robi, jak na głupi tekst czekam czasem 5 dni. Pozdrawiam

może dlatego, że głupi. wybitne pokazują się po kilku minutach... przynajmniej takie moje doświadczenie

Czekający tak, pecha:) Ja kiedyś czekałem od czwartku wieczorem do wtorku. a tekst był taki raczej komentujący bieżącą politykę i jak się ukazał to było po ptakach:)

od czwartku do wtorku to i tak szybko...

Gość

Czekający tak, pecha:) Ja kiedyś czekałem od czwartku wieczorem do wtorku. a tekst był taki raczej komentujący bieżącą politykę i jak się ukazał to było po ptakach:)

od czwartku do wtorku to i tak szybko...

jesli chodzi o sprawdzanie i akceptowanie artykułów to nie ma żadnej kolejności. często są takie sytuacje jak opisana wyzej. taki czwartkowy artykuł jest przywalany przez wysyłane w ciągu całego weekendu artykuły i te poniedziałkowe. redakorzy zasiadają do pracy w poniedziałek i zamiast brać do obróbki te najstarsze, to sprawdzają te z samej góry "sterty" artykułów. dlatego te sprzed weekendu czasem pokazują sie dopiero we wtorek. jedni czekają na pokazanie się swojego artykułu pięć dni a inni godzinę. glupie to uczucie kiedy sie wysle artykul i czeka az ukaze a widzi sie kolejne nowe artykuly kolegow, dzien po dniu nastepne, z nowsza data, a nasze dalej sie nie ukazuja. dziwny system, nie wydaje wam sie? moze czas ustalic jakies logiczne zasady?

odpowie ci wiatr

Ja znam. Wiadomosci dwadziesciacztery. napisałem tam ponad 40 tekstów. Ale u nich jest gorzej z moderacją tektu. Co prawda zdarza sie ze moderacja trwa z 2 godziny ale oni biora nacisk na poprawnosc dziennikarska teksty.

Wydaje mi się, że szybciej przechodzą artykuły DO już redakcji znanych i to znanych z dobrej jakości. Ja nigdy nie czekalam dłużej niż 2 dni (no chyba, że był weekend po drodze).

Być może to prawda z tym niezaglądaniem na ogon listy oczekujących - ale to też chyba zależy co jest w tym ogonie. A jeśli artykuł jest długi i wydaje się niezbyt do rzeczy lub strasznie denny (albo jeszcze z bardzo wieloma błędami), a takie napewno też są, to najprawdopodobniej jest traktowany po macoszemu.
Ale to mogą potwierdzić tylko redaktorzy obywatelscy...

Poza tym redaktor obywatelski zajmuje się redagowaniem jako zajęciem dodatkowym - to nie jest tak, że grupka ludzi siedzi na tyłku 8 godzin i tylko czeka aż coś wpadnie.
Trochę wyrozumiałości.

Zależy też i od tego jaki to tekst,co kryje jego zawartość.